Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde

Klimaatkantelpunten: hoeveel opwarming kunnen wij aan?

Hoeveel warmer mag het nog worden voordat het risico voor ‘gevaarlijke’ gevolgen van klimaatverandering te groot wordt? Foto: Unsplash - Wesley Tingey

NTvN 90-06

Het juninummer is uit!

Euclids opname 100 keer zo groot als van Hubble

Vergelijking van het beeldveld van Euclid met de grootte van de volle maan aan de hemel. Een enkele opname is meer dan honderd keer groter dan een opname met de Hubble-ruimtetelescoop terwijl de scherpte nauwelijks slechter is. Afbeelding: ESA/ESA/Euclid/Euclid Consortium/NASA, S. Brunier. CC BY-SA 3.0 IGO.

Vorige Volgende

Artikel

Klimaatkantelpunten: hoeveel opwarming kunnen wij aan?

Gepubliceerd: 1 October 2022 09:11

De aarde warmt op, dat weten we inmiddels. Sinds het begin van het industriële tijdperk is de gemiddelde temperatuur op aarde 1,1 graad gestegen. Toch zegt de opwarming van de globaal gemiddelde temperatuur nog niet zo veel over de (lokale) gevolgen. Voorbeelden van extreme weersomstandigheden zien we steeds vaker, zoals bosbranden in Zuid-Europa, hittegolven in Canada en overstromingen in Limburg en Duitsland. Het is niet altijd makkelijk om een enkele gebeurtenis direct aan klimaatverandering toe te wijzen, omdat weersituaties zeer variabel kunnen zijn en er ook zonder klimaatverandering extreme situaties voorkomen. Tegelijkertijd kunnen we de laatste jaren steeds sneller wetenschappelijk onderbouwde antwoorden geven rondom de attributie van weersextremen aan klimaatverandering [1]. Aan de andere kant kunnen (sterke) veranderingen in de hoeveelheid weersextremen wijzen op het overschrijden van een kantelpunt. Hoeveel warmer mag het nog worden voordat het risico voor ‘gevaarlijke’ gevolgen van klimaatverandering te groot wordt? Is er een drempelwaarde van de mondiaal gemiddelde opwarming die bij overschrijden onomkeerbaar gedrag veroorzaakt?

Auteur: Anna vond der Heydt

Deze en gerelateerde vragen hebben te maken met kantelpunten in het klimaatsysteem. Eigenschappen van kantelpunten zijn: (i) bij overschrijding van een drempelwaarde van een externe aandrijving of parameter ondergaat het systeem een abrupte, kwalitatieve verandering en (ii) als de ‘aandrijving’ weer teruggebracht wordt onder de drempelwaarde keert het systeem niet (direct) terug in zijn oorspronkelijke toestand (hysterese). Wiskundig beschreven is deze simpelste vorm van kantelpunten een dynamisch system, waarin in een scala van één parameter, twee kwalitatief verschillende evenwichtstoestanden tegelijkertijd bestaan.

Lees het volledige artikel in het oktobernummer of klik hieronder om de pdf te bekijken.