De taalkwestie die de gemoederen van de NTvN-redactie het meest in beroering brengt, is: schrijf je verschijnselen vernoemd naar een persoon – het zeemaneffect bijvoorbeeld – met een hoofdletter?

De gezaghebbende bronnen zitten op dit punt op één lijn: een samengesteld woord waarbij de eigennaam van de ontdekker of uitvinder voorafgaat aan de soortnaam van het fenomeen schrijf je met een kleine letter. Bij bekende verschijnselen zoals higgsdeeltje of röntgenstraling leidt dat tot weinig problemen. Maar bij minder vaak voorkomende termen, zoals de clauser-horne-shimony-holt-ongelijkheid, stuiten de kleine letters op aanmerkelijk meer weerstand. Toch maken de meeste taalregelboekjes hierbij geen onderscheid; alleen Jan Renkema's Schrijfwijzer laat een hoofdletter toe "als de combinatie minder bekend is".

Dat het door Pieter Zeeman ontdekte effect en vergelijkbare woorden met een kleine letter worden gespeld, is veel fysici tegen het zere been.

Verder vervalt de hoofdletter niet overal. Renkema geeft als handvat de 'soortproef': "Een venusschelp begint met een kleine letter, want dit is een soort schelp. Maar Venusovergang begint met een hoofdletter, want dit is niet een soort overgang maar een technische term voor het langs de zon schuiven van de planeet Venus." Analoog hieraan schrijf je einsteinvergelijking (een soort vergelijking), maar Einsteintelescoop (een specifieke telescoop vernoemd naar Albert Einstein).

Hoe de regels ook luiden, duidelijk is dat veel natuurkundigen naar personen vernoemde verschijnselen gespeld met kleine letters vreemd of zelfs fout vinden ogen. Redacteur Aernout van Enter werd bijvoorbeeld aangesproken op hugenholtztheorema in het in memoriam dat hij met anderen schreef over Nico Hugenholtz (NTvN mei 2026). Naar aanleiding daarvan stelde Van Enter voor om dit soort woorden voortaan met een hoofdletter te spellen. Daarop merkte mederedacteur Vincent Icke op: "De hoofdletter verwijst expliciet naar de persoon, dus je zou denken dat dat een passend eerbewijs is. Maar naar mijn gevoel vertolkt juist de kleine letter een groter compliment: het is daarmee een soortnaam geworden, waarmee impliciet is erkend dat het een algemeen aanvaarde en blijvende positie heeft verworven."

Misschien kan die gedachte eenieder tot troost zijn die de wenkbrauwen fronst als het NTvN het weer eens heeft over het zeemaneffect in plaats van het Zeemaneffect.

Met dank aan Rutger Kiezebrink en Jacques Bettelheim van het Taalloket Onze Taal voor het controleren van deze tekst.