Vooropgesteld: inhoudelijk is het beste woord voor de rotsblokken die rond de zon cirkelen planetoïde en niet asteroïde. Ze lijken immers duidelijk meer op planeten dan op sterren.

Tegelijkertijd is asteroïde niet fout; beide termen staan in het Groene Boekje en de Van Dale. Ook is asteroïde geen recent anglicisme dat een oer-Hollandse term dreigt te vervangen, zoals planetoïde-puristen weleens suggereren. In het corpus van de Digitale Bibliotheek der Nederlandse Letteren wordt het woord asteroïde in 1848 voor het eerst vermeld, het woord planetoïde drie jaar later.

Dat gebeurt overigens in dit mooie fragment van de Leidse astronoom Frederik Kaiser: "Men had reeds allerlei halve scheldnamen bedacht om de kleine planeten, die zich tusschen de loopbanen van Mars en Jupiter ophouden, hare geringe grootte te verwijten. De een noemde haar Asteroïden, de andere Coplaneten, de derde Planetoïden en [de Hongaars-Duitse astronoom Franz Xaver] Von Zach had haar zelfs den naam van zakplaneetjes (planètes de poche) gegeven."¹

Als het aan Franz Xaver von Zach had gelegen, had dit geen planetoïde of asteroïde, maar een zakplaneetje geheten. Beeld: N. Bartmann (ESA/Webb), ESO/M. Kornmesser, S. Brunier, N. Risinger (skysurvey.org)

Nu we het toch over het zonnestelsel hebben: de namen van de planeten, manen, planetoïden en andere objecten worden met hoofdletters gespeld, maar dat geldt niet voor de zon, de maan en de aarde. Wel mag aarde met een hoofdletter gespeld worden in een wetenschappelijke context, of bijvoorbeeld in een opsomming van alle planeten – anders valt onze planeet wel erg uit de toon in het rijtje Mercurius, Venus, aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus.

Met dank aan Rutger Kiezebrink en Jacques Bettelheim van het Taalloket Onze Taal voor het controleren van deze tekst.

REFERENTIES

1. Kaiser, F., De geschiedenis der ontdekkingen van planeten, J.C.A. Sulpke (1851).