In memoriam Wim de Jeu

In memoriam Wim de Jeu

Op 3 juni 2026 overleed Wim de Jeu, een van de pioniers op het gebied van experimenteel onderzoek aan vloeibare kristallen en vloeibaar-kristallijne polymeren. Wim werd 83 jaar.

Wim studeerde in Delft, waar hij ook zijn promotieonderzoek verrichtte op het gebied van kernspinresonantie (NMR). Na zijn promotie trad hij in dienst bij het Philips Natuurkundig Laboratorium, in de relatief jonge vloeibare-kristallengroep. Wims eerste publicatie op dat gebied dateert uit 1971.

Van 1979 tot 1986 was Wim verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. In die periode schreef hij het boek Physical Properties of Liquid-Crystalline Materials, dat vervolgens in het Russisch, Chinees en Japans werd vertaald. Later volgden nog drie boeken.

In 1986 startte Wim een vloeibare-kristallenonderzoeksgroep op AMOLF (Amsterdam). Vanaf 2000 had hij een (deeltijd)aanstelling bij de TU Eindhoven op het gebied van de physical characterization of polymers. In de periode daarna werd hij ook benoemd als hoogleraar aan de Open Universiteit in Heerlen, waar hij later ook decaan werd.

Röntgendiffractie werd een centrale techniek voor Wims onderzoek op AMOLF. Hij werd een belangrijk gebruiker van synchrotronröntgenbronnen. Op grond van zijn expertise werd hij benoemd tot coördinator van de opbouw van de Nederlands-Belgische bundellijn DUBBLE bij ESRF in Grenoble. Deze bundellijn was onder meer geschikt voor onderzoek aan ‘zachte materie’. Wim was ook een van de belangrijkste voortrekkers van het FOM/NWO-programma gericht op het stimuleren van onderzoek aan de zachte gecondenseerde materie in Nederland.

Wim had een grote internationale reputatie. In 1999 ontving hij de Russische Fréderickszmedaille voor zijn vele bijdragen aan de fysica van vloeibare kristallen. In 2018 kreeg hij de Alfred Saupe Award van de Deutsche Flüssigkristall-Gesellschaft. Na zijn pensionering in 2006 werkte Wim enkele jaren aan de Universiteit van Massachusetts in Amherst.

Eenmaal terug in Nederland ging hij (weer) in Heerlen wonen, van waaruit hij wetenschappelijke contacten onderhield met de TU Eindhoven en met het Forschungszentrum Jülich. Ook had hij een parttime aanstelling bij het DWI Leibniz-Instituut voor Interactieve Materialen in Aken. In deze periode publiceerde Wim zijn laatste boek: Basic X-Ray Scattering for Soft Matter.

Velen van Wims voormalige studenten en postdocs gingen verder in academisch of industrieel onderzoek. Ten minste vijf van hen werden hoogleraar, in China, de VS, het VK en Nederland.

Het moge duidelijk zijn dat Wim een belangrijke rol speelde in de opbloei van het onderzoek aan de zachte gecondenseerde materie in Nederland en daarbuiten. Maar wij, Wims voormalige collega’s, studenten en postdocs, zullen hem vooral missen als een charmante collega en begeleider – en als een enthousiaste pianist. Het ergst wordt hij natuurlijk gemist door zijn vrouw Froukje, hun kinderen en hun kleinkinderen.




Daan Frenkel, Bela Mulder en Alfons van Blaaderen